Uzlaşma Kapsamındaki Suçlar Nelerdir?

Uzlaşma (uzlaştırma), belirli suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza sürecini sona erdirmesini sağlayan yoldur. Hangi suçların uzlaşmaya tabi olduğu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 253. maddesinde sayılmıştır. Bu maddede son yıllarda birçok değişiklik yapıldığı için eski listeler güncelliğini yitirmiştir; aşağıdaki bilgiler maddenin Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki hâline göredir.

Uzlaşma kapsamındaki suçlar nelerdir?

1. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar

Kural olarak şikâyete bağlı suçların tamamı uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Türk Ceza Kanunu'ndan (TCK) örnekler:

Basit kasten yaralama (TCK m.86/2) ve bilinçli taksir dışındaki taksirle yaralama (TCK m.89),
Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (TCK m.123),
Özel hayatın gizliliğine karşı suçların önemli bir kısmı (TCK m.139),
Mala zarar verme (TCK m.151/1),
Hırsızlık ve dolandırıcılıkta daha az cezayı gerektiren hâller (TCK m.144, 159),
Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf (TCK m.160).

2. Şikâyete bağlı olmasa da uzlaştırmaya tabi suçlar

CMK m.253/1-b'ye göre şu suçlar, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırmaya tabidir:

Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, TCK m.86; m.88),
Taksirle yaralama (TCK m.89),
Tehdit (TCK m.106, birinci fıkra),
Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116),
İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (TCK m.117, birinci fıkra; m.119, birinci fıkra (c) bendi),
Hırsızlık (TCK m.141),
Güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, TCK m.155),
Dolandırıcılık (TCK m.157),
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (TCK m.165),
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (TCK m.234),
Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, TCK m.239).

Listede yalnızca temel hâller yer alır. Örneğin hırsızlıkta nitelikli hâller (TCK m.142) ve nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) uzlaştırma kapsamında değildir.

3. Adli süreçteki çocuklar

Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-c).

4. TCK dışındaki kanunlardaki suçlar

Şikâyete bağlı olanlar hariç, diğer kanunlardaki suçlarda uzlaştırma yapılabilmesi için o kanunda açık hüküm bulunması gerekir (CMK m.253/2).

Uzlaştırma kapsamı dışında kalan suçlar

Şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip (TCK m.123/A) ve hakaret (TCK m.125) suçlarında uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Hakaret, 2024 ve 2025'te yapılan değişikliklerle tamamen kapsam dışına çıkarılmıştır.
Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Ancak önödeme kapsamındaki bir suçla birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma uygulanır.
Mağdur veya suçtan zarar gören kamu tüzel kişisiyse uzlaştırma yapılmaz; uzlaştırma yalnızca gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri bakımından söz konusudur (CMK m.253/1).

Uzlaştırma süreci nasıl işler?

Dosyanın gönderilmesi: Suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa, Cumhuriyet savcısı dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Kovuşturma aşamasında bu durum anlaşılırsa mahkeme de dosyayı büroya gönderir (CMK m.254).
Uzlaşma teklifi: Büronun görevlendirdiği uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdura teklifte bulunur. Teklif alan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.
Müzakere: Görüşmeler gizlidir. Taraflar, müdafi veya vekilleriyle katılabilir. Müzakerelerde yapılan açıklamalar hiçbir davada delil olarak kullanılamaz.
Süre: Uzlaştırmacı işlemleri en geç 30 gün içinde tamamlar; büro bu süreyi her defasında 20 günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir.

Birden fazla mağdur varsa uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir. Birden fazla şüpheli varsa uzlaşmadan yalnızca uzlaşan kişi yararlanır (CMK m.255). Uzlaşmayla ceza sürecinin sona ermesi, suçtan zarar görenin tazminat hakkını da etkileyebildiği için teklif kabul edilmeden önce sonuçları iyi değerlendirilmelidir.

Örnek durum (temsilidir): Bir trafik tartışmasında basit kasten yaralama şikâyeti yapılır. Uzlaştırmacı şüpheliye ve mağdura teklifte bulunur; taraflar, şüphelinin mağdurun tedavi giderlerini tek seferde ödemesi karşılığında uzlaşır. Ödeme hemen yapıldığı için savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Uzlaşma sağlanırsa ne olur?

Soruşturma aşamasında: Şüpheli edimini hemen ve bir defada yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edim ileri bir tarihe bırakılmış, taksite bağlanmış veya süreklilik gösteriyorsa kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir; bu sürede zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirilmezse kamu davası açılır.
Kovuşturma aşamasında: Edim bir defada yerine getirilirse mahkeme davanın düşmesine karar verir; aksi hâlde durma kararı verilir ve edim yerine getirilmezse yargılamaya devam edilir.
Tazminat: Uzlaşma sağlandığında, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz.

Uzlaşma raporu veya belgesi, şüpheli edimini yerine getirmezse İcra ve İflas Kanunu m.38 anlamında ilam niteliğindeki belgelerden sayılır.

Uzlaşma sağlanamazsa ne olur?

Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı suç için tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/18). Soruşturma devam eder ve savcı yeterli şüphe görürse iddianame düzenler. Ancak teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, uzlaştıklarını gösteren bir belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcılığa başvurabilir (CMK m.253/16).

Uzlaştırma teklifi aldıysanız veya bir soruşturmanın tarafıysanız, süreç hakkında ceza avukatı sayfamızda bilgi bulabilirsiniz. Bakırköy Adliyesi yargı çevresindeki dosyalar için Esenler ceza avukatı ve Bağcılar ceza avukatı, İstanbul Adliyesi (Çağlayan) çevresindeki dosyalar için Bayrampaşa ceza avukatı sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.