İhtiyari Arabuluculuk Ücreti Nasıl Belirlenir?

İhtiyari arabuluculuk ücretini değerlendirirken yalnızca toplam tutarı sormak yeterli olmayabilir. Teklifin hangi uyuşmazlığı kapsadığı, görüşmelerin nasıl sonuçlandığı ve masrafların nasıl paylaşılacağı da açıklığa kavuşturulmalıdır. Bu yazı, ücret görüşmesinde sorulabilecek soruları ve 2026 tarifesindeki temel ayrımları ele alır.

Ücret hesabında hangi ayrımlar yapılır?

2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’nin 7. maddesi; para ile değerlendirilemeyen uyuşmazlıkları, parasal uyuşmazlıkları ve anlaşmama durumunu ayırır. Bu nedenle her dosyaya tek bir tutar uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Tarifenin 7/6. maddesinde, anlaşmayla sonuçlanan ticari ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında ikinci kısma göre hesaplanan ücretin 13.000 TL’den az olamayacağı düzenlenir. 7/7. madde ise anlaşma sağlanması hâli için 9.000 TL alt sınırını içerir. Özel hesap ve seri uyuşmazlık hükümleri ayrıca gözetilmelidir. Bu rakamlar, her görüşme veya her sonuç için değişmez bir paket fiyat anlamına gelmez.

Örneğin bir ticari alacak görüşmesinde, teklif edilen ücretin hangi alacak tutarına dayandığını sormak gerekir. Görüşmelerde yalnızca belirli faturalar ele alınacaksa, hesapta başka faturaların da bulunduğu varsayılmamalıdır. Aynı taraflar arasındaki farklı taleplerin kapsamını baştan ayırmak, ücret teklifini anlamayı kolaylaştırır.

Ücreti kim öder, hangi tarih esas alınır?

6325 sayılı Kanun’un 7. maddesi, aksi kararlaştırılmadıkça ücret ve masrafların eşit paylaşılmasını öngörür. Aynı hüküm, aksi kararlaştırılmadığında faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükteki tarifeyi esas alır. Tarifenin altına inilememesine ilişkin kural da korunmalıdır.

Paylaşım konuşulurken toplam tutar ile sizin üstleneceğiniz payı ayrı ayrı not edin. Teklifteki tutarın tamamının size ait olduğu veya karşı tarafça ödeneceği sonucuna açıklama olmadan varmayın. Görüşmeye şirket adına katılıyorsanız, ödeme planını kimin onaylayacağı ve ödemenin hangi kayıtla yapılacağı da önceden belirlenebilir.

Süreç öncesinde alınan tutarın niteliği

Tarifenin 2/3. maddesine göre ihtiyari süreç öncesinde alınan ücret, sonuçta hesaplanan ücretten düşülür. Süreç başlamazsa bu ücret geri verilmez; kullanılmayan masraf kısmı ise süreç sonunda iade edilir. Ücret ile masrafı aynı kalem gibi değerlendirmemek gerekir.

Bu ayrımı görmek için teklifin üzerinde kullanılan ifadeleri kontrol edin: “ücret”, “masraf” ve “ön ödeme” aynı açıklıkta olmayabilir. Ödemenin hangi kaleme ilişkin olduğunu ve nihai hesapta nasıl gösterileceğini sorun. Yazışmaları ve ödeme belgelerini tarih sırasıyla saklamak, konuşulan koşulları sonradan hatırlamayı kolaylaştırır.

Görüşmeden önce sorulabilecek sorular

Hazırlık sırasında aşağıdaki liste kullanılabilir:

• Teklif hangi talep, çalışma dönemi veya sözleşme ilişkisini kapsıyor?
• Hesabın dayandığı belgeler ve tutarlar hangileri?
• Arabulucu ücreti ile masraf kalemleri ayrı gösterilmiş mi?
• Tarafların ödeme payı ve planlanan ödeme zamanı açık mı?
• Başlangıçta yapılan ödeme, son hesapta nasıl gösterilecek?
• Varsa taraf avukatına ait ücret ayrıca konuşulmuş mu?

Bu sorular bir ücret sözleşmesinin yerine geçmez. Amaç, görüşmeye yalnızca tek bir rakamla değil, o rakamın kapsamını anlayarak katılmaktır. Dosyanın niteliğine göre başka sorular da gündeme gelebilir.

Adli yardım ve taraf avukatının rolü

Arabuluculuk ücretini karşılamakta güçlük çeken tarafın adli yardım imkânı, 6325 sayılı Kanun’un 13/3. maddesinde düzenlenir. Karar mercii, arabuluculuk bürosunun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesidir; başvurunun koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Arabulucu ile taraf avukatının görevleri farklıdır. Arabulucu tarafsız biçimde süreci yürütür; taraf avukatı kendi müvekkilinin talebini ve hukuki durumunu değerlendirir. Bu ayrım hakkında arabuluculukta taraf avukatının görevleri yazısına bakabilirsiniz. Başvuru hazırlığı için ihtiyari arabuluculuk başvurusu, çalışma kapsamı için arabuluculuk hizmetleri sayfaları incelenebilir.