Hukuki Danışmanlık Nedir? Bireyler ve Şirketler İçin

Hukuki danışmanlık, bir kişinin veya şirketin karşılaştığı hukuki soruya avukattan görüş ve çözüm yolu almasıdır. Amaç çoğu zaman dava açmak değildir. Bir sözleşmeyi imzalamadan, işçi çıkarmadan veya bir süre dolmadan önce doğru adımı belirlemektir. İyi zamanlanmış bir danışma, sonradan yıllarca sürebilecek bir uyuşmazlığın önüne geçebilir.

Hukuki Danışmanlığı Kimler Verebilir?

Avukatlık Kanunu m.35'e göre kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa (görüş) vermek, mahkemeler ve diğer yargı mercileri önünde hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek ve bu işlere ait evrakı düzenlemek yalnızca baroya kayıtlı avukatlara aittir. Bu nedenle "hukuk danışmanı" unvanını kullanan birinden hizmet almadan önce, baroya kayıtlı bir avukat olup olmadığını kontrol etmek gerekir. Bunun için İstanbul Barosu'nun avukat sorgulama hizmeti kullanılabilir.

Avukatla yapılan görüşmeler sır saklama yükümlülüğü altındadır. Avukat, görevi nedeniyle öğrendiği hususları açıklayamaz (Avukatlık Kanunu m.36). Avukat ayrıca aynı uyuşmazlıkta karşı tarafa hizmet veremez. Bu kurallar, danışmanlığı sıradan bir bilgi alışverişinden ayırır.

Hukuki Danışmanlık Neden Önemlidir?

Süreler: Birçok hak kısa sürelere bağlıdır. İşe iade için arabulucuya başvuru süresi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 aydır. Mirası reddetme süresi kural olarak 3 aydır. Süre kaçırıldığında haklı olmak çoğu zaman yetmez.
Delil: Uyuşmazlıkta sonucu çoğunlukla belgeler belirler. Hangi yazışmanın, bordronun veya tutanağın saklanması gerektiğini önceden bilmek önemlidir.
Zorunlu adımlar: İşçi-işveren, ticari alacak, kira ve ortaklığın giderilmesi gibi uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu adımın atlanması, davanın usulden reddine yol açar.
Maliyet: Sözleşmedeki tek bir hatalı madde, cezai şart veya yetki kaydı, ileride dava masraflarının çok üzerinde bir kayba neden olabilir.

Bireyler İçin Hukuki Danışmanlık

Bireylerin en sık danışmanlık aldığı konular şunlardır:

İş hukuku: işten çıkarılma, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, ödenmeyen ücret, işe iade. Ayrıntılar için iş hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Aile hukuku: anlaşmalı veya çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir. Bkz. boşanma sayfamız.
Miras: mirasçılık belgesi, miras paylaşımı, mirasın reddi, vasiyetname hazırlığı.
Kira ve taşınmaz: kira artışı, tahliye, tapu devri ve ortak mülkiyet sorunları.
Ceza hukuku: ifadeye çağrılma, soruşturma veya kovuşturma süreci. Şüpheli veya sanık, her aşamada müdafi yardımından yararlanabilir. Bkz. ceza hukuku sayfamız.
Tüketici ve borç: ayıplı mal, icra takibi, ödeme emrine itiraz.

Örnek durum (temsilidir): Bir işçiye, "ibraname" başlıklı ve "tüm haklarımı aldım" ifadesi bulunan bir belge imzalatılmak isteniyor. İmzadan önce alınan kısa bir danışma sayesinde işçi; belgenin hangi şartlarda geçerli olduğunu, ödemelerin banka kanalıyla yapılıp yapılmadığını ve işe iade için işleyen 1 aylık süreyi öğreniyor. Böylece bilerek karar verebiliyor.

Şirketler İçin Hukuki Danışmanlık

Şirketlerde danışmanlık genellikle önleyici niteliktedir ve şu alanlarda yoğunlaşır:

Sözleşmeler: satış, tedarik, bayilik, kira ve hizmet sözleşmelerinin hazırlanması ve incelenmesi; cezai şart, yetki ve teslim hükümleri.
İş hukuku uyumu: iş sözleşmeleri, fazla çalışma onayları, fesih öncesi savunma alma ve yazılı bildirim usulü, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, yabancı işçi çalıştırma izinleri.
Alacak takibi: ticari alacaklarda dava öncesi zorunlu arabuluculuk, ihtarname, icra takibi. Ticari davalar İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülür.
Kişisel verilerin korunması: 6698 sayılı Kanun kapsamında aydınlatma metinleri, açık rıza ve veri güvenliği tedbirleri.
Şirketler hukuku: ortaklık sözleşmesi, genel kurul ve yönetim kurulu kararları, pay devri.

Avukatlık Kanunu m.35, esas sermayesi kanunda öngörülen asgari tutarın beş katı veya daha fazla olan anonim şirketler ile üye sayısı 100 veya daha fazla olan yapı kooperatiflerinin sözleşmeli avukat bulundurmasını zorunlu tutar. Bu yükümlülüğe uymayan kuruluşlara, avukat atamadıkları her ay için idari para cezası uygulanır. Şirketinizin bu kapsamda olup olmadığını esas sermayenize göre kontrol etmeniz gerekir.

Örnek durum (temsilidir): Tekstilkent'te faaliyet gösteren bir toptancı, yeni bir tedarikçiyle yıllık sözleşme imzalamadan önce metni avukata inceletiyor. İncelemede, geç teslimde tedarikçiye hiçbir yaptırım öngörülmediği görülüyor. Ayrıca uyuşmazlıkta başka bir şehrin mahkemelerinin yetkili kılındığı anlaşılıyor. Taraflar imzadan önce bu maddeleri dengeli hâle getiriyor.

Tek Seferlik Danışma mı, Sürekli Danışmanlık mı?

Tek seferlik danışma, belirli bir soru için yapılan sözlü veya yazılı görüşmedir. Örneğin bir fesih bildirimi, kira ihtarnamesi veya miras sorunu bu kapsamdadır. Sürekli (sözleşmeli) danışmanlık ise şirketlerin veya düzenli hukuki ihtiyacı olan kişilerin, belirli bir süre için avukatla yaptığı sözleşmedir. Bu modelde avukat, sözleşmeleri, yazışmaları ve kararları iş süreci içinde inceler. İhtiyacın kapsamı, hangi modelin uygun olduğunu belirler.

Danışma Görüşmesine Nasıl Hazırlanılır?

Olayı tarih sırasıyla kısa bir kronoloji hâlinde yazın.
Elinizdeki belgeleri getirin: sözleşme, tebligat, fesih yazısı, bordro, tapu, yazışmalar.
Size tebliğ edilen bir belge varsa tebliğ tarihini not edin; süreler genellikle bu tarihten başlar.
Sorularınızı ve beklediğiniz sonucu önceden belirleyin.
Karşı tarafla yaptığınız görüşmeleri ve verdiğiniz beyanları eksiksiz aktarın.

Hukuki Danışmanlık Ücreti Nasıl Belirlenir?

Avukatlık ücreti, avukat ile müvekkil arasında serbestçe kararlaştırılır. Ancak Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında ücret kararlaştırılamaz. Tarifede büroda sözlü danışma, yazılı danışma ve sözleşme hazırlama gibi işler için ayrı kalemler bulunur. Anlaşmazlık yaşanmaması için ücretin ve kapsamın yazılı bir ücret sözleşmesiyle belirlenmesi önerilir. Güncel resmî tarifeler için avukatlık ücretleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Danışmanlıktan Sonra Hangi Adımlar Gelir?

Danışma her zaman bir davayla sonuçlanmaz. Görüşmenin ardından genellikle şu yollardan biri izlenir:

Yazılı görüş: Özellikle şirketlerde, avukatın değerlendirmesi yazılı bir mütalaa hâline getirilir ve karar alma sürecinde kullanılır.
İhtarname: Karşı tarafa noter aracılığıyla resmî bir bildirim gönderilir. Kira, alacak ve sözleşme uyuşmazlıklarında bu adım çoğu zaman sonraki süreçler için delil oluşturur.
Arabuluculuk: Arabuluculuğun zorunlu olduğu uyuşmazlıklarda önce arabulucuya başvurulur. Taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanan anlaşma belgesi, ilam niteliğinde belge sayılır. Yani mahkeme kararı gibi icraya konulabilir.
Dava veya savunma: Uyuşmazlık çözülemezse avukata noterden vekâletname verilir ve dava süreci başlar.

Esenler, Bağcılar ve Güngören'deki uyuşmazlıklarda hukuk, iş ve aile davaları genel olarak Bakırköy Adliyesi'ne bağlı mahkemelerde görülür. Yetkili yer ise davanın türüne göre değişebilir. Bölgeye ilişkin bilgiler için Esenler sayfamıza bakabilirsiniz.