Güvence Hesabı, trafik kazası gibi olaylarda zorunlu sigortanın devreye girmediği bazı durumlarda zarar görenin mağdur olmaması için kurulmuş bir fondur. Kişilerin açtığı ya da sahip olduğu bir hesap değildir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesiyle Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği bünyesinde oluşturulmuştur. En sık karşılaşılan örnek, kazaya karışan aracın trafik sigortasının olmaması veya aracın kaçıp tespit edilememesidir.
Güvence Hesabı hangi durumlarda ödeme yapar?
5684 sayılı Kanun m.14/2'ye göre Güvence Hesabı'na şu hâllerde başvurulabilir:
- Sigortalı tespit edilemiyorsa: Kazaya yol açan araç veya sigortası belirlenemiyorsa (ör. çarpıp kaçan araç), kişinin uğradığı bedensel zararlar için.
- Sigorta yaptırılmamışsa: Zorunlu sigortası olmayan bir aracın neden olduğu bedensel zararlar için.
- Sigorta şirketi iflas etmişse: Şirketin mali zaafiyet nedeniyle bütün branşlarda ruhsatının iptal edilmesi veya iflası hâlinde, ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar için.
- Araç çalıntı veya gasp edilmişse: Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hâllerde, kişiye gelen bedensel zararlar için.
Kapsam yalnızca trafik sigortasıyla sınırlı değildir. Karayolu Taşıma Kanunu ile getirilen zorunlu sorumluluk sigortaları ve diğer bazı zorunlu sigortalar da hesabın kapsamına girer. Ödemeler, ilgili zorunlu sigortanın kaza tarihinde geçerli olan teminat limitlerini aşamaz.
Güvence Hesabı neleri ödemez?
- Manevi tazminat: Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamadığından, Güvence Hesabı'ndan da manevi tazminat istenemez. Manevi tazminat, kusurlu sürücü ve araç işleteninden istenir.
- Sigortasız veya tespit edilemeyen araç kazalarında araç hasarı: Bu hâllerde yalnızca bedensel zararlar (yaralanma ve ölüm) karşılanır; araç ve eşya hasarı karşılanmaz. Araç hasarı ancak sigorta şirketinin iflası gibi durumlarda kapsamdadır.
- Teminat limitini aşan kısım: Limitin üzerindeki zarar, sorumlu sürücü ve işletenden ayrıca istenmelidir.
Hangi zarar kalemleri istenebilir?
- Yaralanmada: Geçici ve sürekli iş göremezlik (maluliyet) nedeniyle kazanç kaybı, bakıcı gideri.
- Ölümde: Ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlar için destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri.
Tazminat genellikle aktüerya hesabıyla belirlenir. Hesapta zarar görenin yaşı, geliri, maluliyet oranı ve kazadaki kusur durumu dikkate alınır. Trafik kazalarında sağlık hizmeti bedelleri ise kural olarak SGK tarafından karşılanır (Karayolları Trafik Kanunu m.98).
Örnek durum (temsilidir): Bir yaya, gece saatlerinde kendisine çarpıp kaçan ve plakası tespit edilemeyen bir araç nedeniyle yaralanıyor ve kalıcı iş gücü kaybına uğruyor. Sorumlu araç ve sigortası belirlenemediği için yaya, trafik sigortası teminat limitleri içinde kalan bedensel zararı için Güvence Hesabı'na başvurabilir. Manevi tazminat için ise ancak sürücü tespit edilirse ona karşı talepte bulunabilir.
Güvence Hesabı'na nasıl başvurulur?
Karayolları Trafik Kanunu m.97'ye göre zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içindeki talepleri için dava açmadan önce yazılı başvuru yapmalıdır. Başvuru tarihinden itibaren 15 gün içinde yazılı cevap verilmez veya verilen cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir. Başvuruda genellikle şu belgeler istenir:
- Kaza tespit tutanağı veya kolluk tutanağı, varsa savcılık ve mahkeme belgeleri,
- Yaralanmada tedavi belgeleri ve maluliyet oranını gösteren sağlık kurulu raporu,
- Ölümde ölüm belgesi, veraset ilamı ve nüfus kayıtları,
- Zarar görenin veya ölenin gelirini gösteren belgeler,
- SGK tarafından gelir bağlanmışsa buna ilişkin yazı,
- Kimlik ve banka bilgileri.
Güvence Hesabı ödeme yaptıktan sonra, kazaya sebep olan ve sigorta yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere rücu edebilir.
Zamanaşımı
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir fiilden doğuyorsa, o daha uzun süre uygulanır (Karayolları Trafik Kanunu m.109). Sürenin hangi tarihten başladığı dosyaya göre değişebileceğinden, başvuruyu geciktirmemek gerekir.
Başvurudan önce yapılması gerekenler
- Kaza kaydını güvenceye alın: Kaza tespit tutanağının veya kolluk tutanağının bir örneğini alın; çarpıp kaçma durumunda şikâyet kaydı ve savcılık dosya numarası önemlidir.
- Tedavi belgelerini saklayın: Acil servis kayıtları, epikriz ve kontrol raporları ileride maluliyet oranının belirlenmesinde kullanılır.
- Maluliyet raporunu zamanında alın: Kalıcı iş gücü kaybı iddiası, tedavinin tamamlanmasından sonra usulüne uygun bir sağlık kurulu raporuyla ortaya konur.
- Süreleri takip edin: Zarar ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıllık süre kısa olabilir; başvuruyu bu sürenin sonuna bırakmayın.
İşe giderken olan trafik kazası iş kazası da olabilir
İşçi, işverenin sağladığı servis aracıyla işe gidip gelirken kaza geçirirse bu olay aynı zamanda iş kazasıdır (5510 sayılı Kanun m.13). Bu durumda SGK ödemeleri, işverenin sorumluluğu ve trafik sigortası birlikte değerlendirilir. Bu konuda iş kazası tazminatı davası yazımıza, trafik ve iş kazalarından doğan tazminat talepleri için tazminat davası sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Durumunuza özel değerlendirme için Esenler'deki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.