İş kazası, işveren tarafından o yerdeki kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir. Bu yükümlülük hem 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde hem de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesinde yer alır. Süre kaçırılırsa işverene idari para cezası uygulanır; işçinin hakları ise korunur.
İş kazasını kim, nereye ve ne zaman bildirir?
Bildirim yükümlülüğü işverene aittir. 5510 sayılı Kanun m.13 ve 6331 sayılı Kanun m.14 şu kuralları öngörür:
- Kolluk (polis veya jandarma): Kaza, o yerin yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirilir.
- SGK: Kaza, "İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi" ile en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Bildirim doğrudan, taahhütlü posta ile veya SGK'nın elektronik sistemi üzerinden yapılabilir.
- İşverenin kontrolü dışındaki kazalar: Kaza örneğin başka bir firmanın sahasında ya da yolda meydana geldiyse, üç iş günlük süre kazanın öğrenildiği tarihten başlar.
- Sağlık kuruluşları: Kendilerine gelen iş kazası vakalarını en geç on gün içinde SGK'ya bildirir. Bu bildirim, işverenin kendi yükümlülüğünü kaldırmaz.
- Kendi adına bağımsız çalışanlar (4/b): Bildirimi kendileri yapar. Süre, rahatsızlığın bildirime engel olmadığı günden sonraki üç iş günüdür ve bir ayı geçemez.
İşveren ayrıca bütün iş kazalarının kaydını tutmak, gerekli incelemeyi yapmak ve rapor düzenlemekle yükümlüdür (6331 sayılı Kanun m.14/1). Bu kayıt çoğu işyerinde iş kazası tutanağı ile başlar.
Üç iş günü nasıl hesaplanır?
Kanun "kazadan sonraki üç iş günü" ifadesini kullanır. Bu nedenle kazanın olduğu gün hesaba katılmaz; süre ertesi iş günü başlar. Uygulamada hafta sonu ve resmî tatil günleri iş günü olarak sayılmaz. Hafta sonu ya da bayramda meydana gelen bir kazada da süre işlemeye devam eder; yalnızca ilk iş gününden itibaren saymaya başlanır.
Örnek durum (temsilidir): Esenler'deki bir tekstil atölyesinde bir işçi pazartesi günü kesici makinede elini yaralıyor. Kaza günü sayılmadığı için süre salı başlar; SGK bildiriminin en geç perşembe günü mesai bitimine kadar yapılması gerekir. Aynı kaza cumartesi olsaydı süre pazartesi başlar ve çarşamba günü dolardı.
Arada resmî tatil varsa ya da sürenin hesabında tereddüt oluşuyorsa, son günü beklemeden bildirim yapmak en güvenli yoldur. Erken bildirimin hiçbir yaptırımı yoktur.
Hangi olaylar iş kazası sayılır?
5510 sayılı Kanun m.13'e göre sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay, aşağıdaki hâllerden birinde meydana gelmişse iş kazasıdır:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
- Görevli olarak işyeri dışına gönderildiği için asıl işini yapmadan geçen zamanlarda,
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında.
Kazanın sonuçları o an görünmese bile, rahatsızlık sonradan ortaya çıktığında da olay iş kazası sayılabilir. Bu yüzden "küçük" görünen kazaların da bildirilmesi gerekir.
İş kazası süresinde bildirilmezse ne olur?
İdari para cezası (2026 tutarları)
Üç iş günü içinde SGK'ya bildirim yapmayan işverene 6331 sayılı Kanun m.26/1-e uyarınca idari para cezası verilir. Ceza SGK tarafından uygulanır ve tutarı her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Tutar ayrıca işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre artırılır (m.26/3). Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı 2026 yılı idari para cezaları tablosuna göre (yeniden değerleme oranı %25,49) tutarlar şöyledir:
- 10'dan az çalışanı olan işyeri: az tehlikeli 44.443 TL, tehlikeli 55.553 TL, çok tehlikeli 66.664 TL
- 10–49 çalışanı olan işyeri: az tehlikeli 44.443 TL, tehlikeli 66.664 TL, çok tehlikeli 88.886 TL
- 50 ve daha fazla çalışanı olan işyeri: az tehlikeli 66.664 TL, tehlikeli 88.886 TL, çok tehlikeli 133.329 TL
Bu cezanın tebliği, itirazı ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun m.102 uygulanır. Buna göre ceza, tebliğden itibaren 15 gün içinde peşin ödenirse dörtte üçü tahsil edilir. Aynı süre içinde SGK'ya itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde 30 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir.
Geçici iş göremezlik ödeneği işverenden geri alınır
Bildirim geç yapılırsa, kaza tarihinden bildirim tarihine kadar geçen süre için işçiye ödenen geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir (5510 sayılı Kanun m.21/2). İşçi bu ödeneği almaya devam eder; yükü işveren taşır.
Kaza, işverenin kusuruyla olduysa ek sorumluluk
Kaza, işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranışı sonucu meydana gelmişse, SGK işçiye yaptığı ve ileride yapacağı ödemeleri işverene rücu eder (5510 sayılı Kanun m.21/1). İşçi sigortasız çalıştırılıyorsa, SGK'nın yaptığı bütün masraflar kusur aranmaksızın işverene ödettirilir (m.23).
İşveren kazayı bildirmezse işçi ne yapabilir?
Bildirimin yapılmaması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz. İşçinin atabileceği adımlar şunlardır:
- Kayıt oluşturmak: Hastaneye başvururken kazanın işte olduğunu açıkça söylemek, kolluk kaydı istemek ve tanıkların adlarını not etmek.
- SGK'ya başvurmak: Durumu dilekçeyle SGK il müdürlüğüne bildirmek. SGK, olayın iş kazası olup olmadığını araştırmak için soruşturma yaptırabilir (m.13).
- İş kazası tespit davası: SGK kazayı iş kazası saymazsa iş mahkemesinde tespit davası açılabilir. Bu tür sosyal güvenlik davalarında dava açmadan önce SGK'ya başvurmak zorunludur; Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (7036 sayılı Kanun m.4).
- Tazminat davası: İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvurma şartı yoktur (7036 sayılı Kanun m.3/3). Ayrıntılar için tazminat davası sayfamıza bakabilirsiniz.
Örnek durum (temsilidir): Güngören'deki bir depoda çalışan işçi raftan düşen koliyle yaralanıyor. İşveren "evde düştü" demesini istiyor ve SGK'ya bildirim yapmıyor. İşçi acil servis kaydında olayı işyerinde yaşadığını belirtiyor ve iki iş arkadaşının adını not ediyor. Bu kayıtlar, SGK'nın soruşturmasında ve olası bir davada olayın iş kazası olduğunu gösteren temel deliller olur.
Bildirim süresi, tazminat hakkını etkiler mi?
Hayır. SGK'ya bildirim süresi işverenin idari yükümlülüğüdür. Süre geçse de işçinin SGK'dan alacağı ödenekler ve işverene karşı açabileceği tazminat davası devam eder. İş kazasından doğan tazminat taleplerinin kendine özgü zamanaşımı ve ispat kuralları vardır; bunları iş kazası tazminatı davası yazımızda ayrıca ele aldık. İşçi alacakları ve iş kazası dosyalarında izlenecek genel süreç için iş avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Durumunuza özel değerlendirme için Esenler'deki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.