Kıdem tazminatı, en az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona erdiğinde işverenin ödemek zorunda olduğu tazminattır. Tutar, her tam hizmet yılı için 30 günlük brüt ücret olarak hesaplanır ve yıllık tavanla sınırlıdır. Dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu'na rağmen yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesidir.
Kıdem Tazminatı Almanın Şartları
Kıdem tazminatına hak kazanmak için üç şart birlikte aranır:
- İşçi olmak: İş Kanunu'na tabi bir iş sözleşmesiyle çalışmak gerekir. Sigortasız çalışan işçi de, çalışmasını ispat ederse kıdem tazminatı isteyebilir.
- En az 1 yıl kıdem: Aynı işverenin bir veya farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. Ara verilerek yeniden çalışılan dönemler de kural olarak birleştirilir; ancak önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmişse veya önceki dönem tazminata hak kazandırmayan bir sebeple (örneğin haklı sebep olmadan istifa) sona ermişse o süre hesaba katılmaz.
- Kanunda sayılan bir sona erme sebebi: Aşağıda sayılan hâllerden biri gerçekleşmiş olmalıdır.
Kimler Kıdem Tazminatı Alabilir?
1475 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre iş sözleşmesi şu sebeplerle sona ererse kıdem tazminatı ödenir:
- İşveren tarafından fesih: İşveren sözleşmeyi, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller (4857 m.25/II) dışında bir sebeple feshederse. Performans, küçülme veya ekonomik sebeplerle yapılan fesihlerde kıdem tazminatı ödenir.
- İşçinin haklı nedenle feshi: Ücretin ödenmemesi, fazla mesai ücretinin verilmemesi, sigorta priminin eksik yatırılması, işçiye hakaret veya taciz gibi 4857 m.24'te sayılan sebeplerle işçi sözleşmeyi feshederse.
- Askerlik: Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma.
- Emeklilik: Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma. İşçinin ilgili kuruma başvurduğunu belgelemesi gerekir.
- Yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlama: Emeklilik için gereken sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurup yalnızca yaşı bekleyen işçi, SGK'dan alacağı yazıyla kendi isteğiyle ayrılsa da kıdem tazminatı alabilir.
- Kadın işçinin evliliği: Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa.
- İşçinin ölümü: Tazminat kanuni mirasçılara ödenir.
Kimler Kıdem Tazminatı Alamaz?
- Aynı işverende 1 yıldan az çalışanlar,
- Haklı bir sebep olmadan kendi isteğiyle istifa edenler (yukarıdaki istisnalar hariç),
- İşveren tarafından 4857 m.25/II'de sayılan ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar (örneğin hırsızlık, işverene hakaret, izinsiz ve mazeretsiz devamsızlık) nedeniyle haklı olarak işten çıkarılanlar.
İşverenin ileri sürdüğü haklı sebebin gerçekten var olup olmadığı ise uyuşmazlık hâlinde mahkemece incelenir; fesih bildiriminde bir kod yazılmış olması tek başına yeterli değildir.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama, giydirilmiş brüt ücret üzerinden yapılır. Giydirilmiş ücret; çıplak brüt ücrete, işçiye sürekli ve düzenli olarak sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin (örneğin düzenli yemek ve yol yardımı, sürekli primler, kira yardımı) eklenmesiyle bulunur (1475 m.14). Tek seferlik ve arızi ödemeler, fazla çalışma ücreti ve yıllık izin ücreti hesaba katılmaz.
Formül: Giydirilmiş günlük brüt ücret × 30 × hizmet yılı. Bir yıldan artan süreler (ay ve gün) için de aynı oranda ödeme yapılır.
Örnek durum (temsilidir, gerçek bir ücreti göstermez): Aylık giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan ve 6 yıl 6 ay çalıştıktan sonra işveren tarafından performans gerekçesiyle çıkarılan bir işçinin kıdem tazminatı 40.000 × 6,5 = 260.000 TL brüt olarak hesaplanır. Bu ücret aşağıdaki tavanın altında kaldığından tavan uygulanmaz.
Kıdem Tazminatı Tavanı (2026)
Kıdem tazminatının bir hizmet yılı için ödenecek yıllık tutarı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez (1475 m.14). Bu tutar her yıl ocak ve temmuz aylarında yeniden belirlenir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı tabloya göre 2026 yılı tavanları şöyledir:
- 01.01.2026 – 30.06.2026: 64.948,77 TL
- 01.07.2026 – 31.12.2026: 73.729,87 TL
Uygulanacak tavan, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe göre belirlenir. Aylık giydirilmiş brüt ücreti tavanı aşan işçinin tazminatı, her yıl için tavan tutarı üzerinden hesaplanır.
Vergi: Kıdem tazminatı, tavan tutarı ile sınırlı olarak gelir vergisinden istisnadır; ödemeden yalnızca damga vergisi kesilir.
Ödeme, Faiz ve Zamanaşımı
- Ödeme zamanı: Kıdem tazminatı sözleşmenin sona erdiği tarihte muaccel olur.
- Faiz: Zamanında ödenmezse, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz istenebilir (1475 m.14).
- Zamanaşımı: 5 yıldır (4857 sayılı İş Kanunu ek m.3). Bu süre 25.10.2017'den sonra sona eren iş sözleşmeleri için uygulanır.
- Arabuluculuk: Kıdem tazminatı davası açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
Kıdem Tazminatıyla Birlikte İstenebilecek Haklar
İşveren feshinde çoğu zaman kıdem tazminatının yanında ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti, ödenmemiş ücretler, fazla çalışma ve UBGT alacakları da gündeme gelir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade yoluna gidebilir. Bu süreler kısa olduğundan, fesih bildirimini aldıktan sonra vakit kaybetmeden bir iş avukatından bilgi almak önemlidir. Bağcılar ve çevresinde çalışanlar için Bağcılar iş avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Durumunuza özel değerlendirme için Esenler'deki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.