Yıllık izin, işçinin dinlenmesi için kanunla tanınan ve süresi boyunca ücret ödenen bir haktır. 4857 sayılı İş Kanunu'na göre işyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçi yıllık ücretli izne hak kazanır. Süre, kıdeme göre 14, 20 veya 26 gündür. Bu haktan vazgeçilemez.
Yıllık İzin Kaç Gündür?
İş Kanunu'nun 53. maddesine göre yıllık izin süresi, işçinin hizmet süresine göre şu sürelerden az olamaz:
- 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil): 14 gün
- 5 yıldan fazla, 15 yıldan az: 20 gün
- 15 yıl (dahil) ve daha fazla: 26 gün
Ek kurallar:
- 18 yaş ve daha küçük ile 50 yaş ve daha büyük işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz.
- Yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.
- Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir.
- Bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık izin hükümleri uygulanmaz.
Yıllık İzin Hesaplanırken Nelere Dikkat Edilir?
- Tatil günleri sayılmaz: İzin süresine denk gelen ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (m.56). Uygulamada izin iş günü üzerinden hesaplanır.
- Aynı işverendeki süreler birleştirilir: İşçinin aynı işverenin farklı işyerlerinde çalıştığı süreler toplanır (m.54).
- Başka izinler düşülemez: İşverenin yıl içinde verdiği diğer izinler, dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez (m.56). Örneğin ölüm izni veya evlilik izni yıllık izinden düşülmez.
- Yol izni: İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, talep etmesi ve belgelemesi şartıyla, gidiş-dönüş için toplam dört güne kadar yol izni verilmesi zorunludur. Bu yol izni için ücret ödenmez.
Örnek durum (temsilidir): 52 yaşında ve aynı işyerinde 3 yıldır çalışan bir işçinin kıdemine göre izni 14 gündür. Ancak yaşı 50'nin üzerinde olduğu için izni 20 günden az olamaz. İznin içine denk gelen iki pazar günü ve bir genel tatil günü izin süresine eklenmez; işçi 20 iş günü izin kullanır.
Yıllık İzin Bölünebilir mi?
Kural olarak yıllık izin işveren tarafından bölünemez ve sürekli bir şekilde verilir. Ancak 56. maddeye göre izin, tarafların anlaşmasıyla bölümler hâlinde kullanılabilir; bu durumda bölümlerden biri 10 günden az olamaz. Örneğin 14 günlük izin 10 + 4 gün olarak kullanılabilir.
İzin Ücreti Nasıl Ödenir?
İşveren, yıllık izin dönemine ait ücreti işçi izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır (m.57). İzin süresince ücret tam olarak ödenir.
İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona ererse, işçinin hak kazanıp kullanmadığı izin sürelerinin ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir (m.59). Bu ödeme, işçi istifa etse veya haklı nedenle işten çıkarılsa bile yapılır; yıllık izin ücreti kıdem tazminatına bağlı değildir.
Pratik hesap: Günlük brüt ücret (aylık brüt ücret ÷ 30) × kullanılmayan izin günü sayısı. Bu tutardan yasal kesintiler yapılır. İş sözleşmesi devam ederken kullanılmayan izin ücretle karşılanamaz; izin fiilen kullandırılmalıdır.
Kullanılmayan Yıllık İzin Yanar mı?
İşçiler bakımından yıllık izin "yanmaz". İş Kanunu'nda kullanılmayan iznin düşeceğine ilişkin bir hüküm yoktur; kullanılmayan izin hakları birikir ve iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür. İzin kullandığını ispat yükü işverendedir; bu nedenle işverenlerin izin kayıt belgesi tutması zorunludur (m.56).
Devlet memurları için kural farklıdır. 657 sayılı Kanun'a göre memurun yıllık izni hizmet süresi 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün, 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür; zorunlu hâllerde gidiş-dönüş için ikişer güne kadar yol izni eklenebilir (m.102). Birbirini izleyen iki yılın izni birlikte kullanılabilir; cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izinler düşer (m.103).
Sık Sorulan Sorular
Yıllık izin tarihlerini kim belirler?
İzin, işçinin talebi dikkate alınarak işverenin belirlediği dönemde kullandırılır. İzinlerin hangi dönemlerde ve hangi sırayla kullanılacağı yönetmelikle düzenlenmiştir (4857 m.60). İşçi, hak kazandığı izni kural olarak gelecek hizmet yılı içinde kullanır (m.54).
İstifa eden işçi kullanmadığı izinlerin ücretini alır mı?
Evet. İş sözleşmesi hangi sebeple sona ererse ersin, kullanılmayan izin sürelerinin ücreti ödenir (m.59). İstifa, yıllık izin ücretini ortadan kaldırmaz.
Deneme süresi bir yıllık sürenin hesabına katılır mı?
Evet. 53. maddeye göre bir yıllık süre, işe başlanan günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere hesaplanır.
Yıllık İzin Ücreti Zamanaşımı
Yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi 5 yıldır (4857 ek m.3). Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar (m.59). Bu 5 yıllık süre, 25.10.2017'den sonra sona eren iş sözleşmeleri için uygulanır.
İzin ücreti ödenmezse dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Hesaplama ve delil konusunda bir iş avukatından bilgi alabilirsiniz; Esenler ve çevresi için Esenler iş avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz.
Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Durumunuza özel değerlendirme için Esenler'deki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.