Ölüm İzni Nedir? Ölüm İzni Kaç Gün?

Ölüm izni, çalışanın yakın bir aile üyesini kaybetmesi hâlinde kanunen kullanabileceği ücretli mazeret iznidir. Özel sektörde çalışan işçiler için bu süre 3 gün, devlet memurları için 7 gündür. İzin süresince ücret ödenir ve bu günler yıllık izinden düşülemez.

Aşağıda iznin kimlerin ölümünde verildiğini, nasıl kullanılacağını ve işveren izni vermezse hangi yollara başvurulabileceğini özetliyoruz.

İşçiler İçin Ölüm İzni Kaç Gün?

Özel sektörde çalışanlar için dayanak, 4857 sayılı İş Kanunu'nun ek 2. maddesidir. Bu maddeye göre işçiye aşağıdaki yakınlarının ölümü hâlinde üç gün ücretli izin verilir:

Annesi veya babası
Eşi
Kardeşi
Çocuğu

Kanundaki liste sınırlıdır. Kayınvalide, kayınpeder, büyükanne, büyükbaba, torun, amca, dayı, hala veya teyzenin ölümü İş Kanunu'nda ölüm izni sebebi olarak sayılmamıştır. Bu nedenle bu yakınlar için izin hakkı ancak iş sözleşmesinde, işyeri yönetmeliğinde veya toplu iş sözleşmesinde daha lehe bir düzenleme varsa doğar. Böyle bir düzenleme yoksa işçi, yıllık izninden kullanmak veya işverenle anlaşmak yoluna gidebilir.

Örnek durum (temsilidir): Bir fabrikada çalışan işçinin kayınpederi vefat ediyor. İş sözleşmesinde ve toplu iş sözleşmesinde konuya ilişkin hüküm yok. Bu durumda işçinin İş Kanunu'na dayanan 3 günlük ölüm izni hakkı bulunmaz; işçi yıllık izninden gün kullanabilir veya işverenle ayrıca anlaşabilir. Aynı işçinin kardeşi vefat etseydi 3 gün ücretli izin kanuni hak olurdu.

Memurlar İçin Ölüm İzni Kaç Gün?

Devlet memurları için kural 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesinin (B) fıkrasında düzenlenmiştir. Memura, isteği üzerine şu hâllerde yedi gün izin verilir:

Eşinin veya çocuğunun ölümü
Kendisinin ana, baba veya kardeşinin ölümü
Eşinin ana, baba veya kardeşinin ölümü

Görüldüğü gibi memurlarda eşin anne, baba ve kardeşi de kapsama girer; işçilerde ise girmez. Bu ayrım uygulamada en sık karıştırılan noktadır. Aynı fıkra dışında kalan mazeretler için memura, amirin takdiriyle yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ayrıca mazeret izni verilebilir (m.104/C).

Ölüm İzni Hafta Sonuna veya Resmî Tatile Denk Gelirse

İş Kanunu ek 2. madde süreyi "gün" olarak belirtir; "iş günü" ifadesini kullanmaz. Yıllık izinden farklı olarak, izin süresine rastlayan hafta tatili veya genel tatil günlerinin ölüm iznine eklenip eklenmeyeceği kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. Uygulamada süre çoğunlukla takvim günü olarak sayılır. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi, izni iş günü olarak hesaplayan daha lehe bir hüküm içeriyorsa o hüküm uygulanır.

Ölüm İzninde Ücret ve Yıllık İzin

Ücret: Ek 2. maddedeki izin ücretlidir. İzin günleri için ücretten kesinti yapılamaz.
Yıllık izin: İş Kanunu'nun 56. maddesine göre işverenin yıl içinde verdiği diğer izinler yıllık izne mahsup edilemez. Ölüm izni bu nedenle yıllık izinden düşülmez.
Bölme ve erteleme: Kanunda ölüm izninin sonradan veya parça parça kullanılmasına ilişkin bir düzenleme yoktur. İzin, ölüm olayıyla bağlantılı olarak ve olaya yakın bir zamanda kullanılır.

Ölüm İzni Nasıl Kullanılır?

İşvereni veya insan kaynaklarını mümkün olan en kısa sürede bilgilendirin. Kanun bildirim için belirli bir şekil öngörmez; yazılı bildirim (e-posta veya dilekçe) ileride ispat kolaylığı sağlar.
Ölümü ve yakınlık derecesini gösteren belgeyi (örneğin e-Devlet üzerinden alınabilen nüfus kaydı veya ölüm belgesi) işverene iletin.
İzin dönüşünde bordronuzu kontrol edin; izin günleri için kesinti yapılmamış olmalıdır.

İşveren Ölüm İzni Vermezse Ne Yapılabilir?

Ölüm izni kanuni bir haktır; işverenin takdirine bırakılmamıştır. İzin kullandırılmaz, izin günleri devamsızlık sayılır veya ücretten kesinti yapılırsa işçi kesilen ücreti talep edebilir. Durumun ağırlığına göre, çalışma şartlarının uygulanmaması veya ücretin eksik ödenmesi İş Kanunu'nun 24/II. maddesi kapsamında haklı fesih sebebi olarak da değerlendirilebilir. Bu değerlendirme her dosyada somut olaya göre yapılır.

Ücret alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır (4857 m.32). İş sözleşmesini sona erdirmeyi düşünüyorsanız, kıdem tazminatı gibi hakları etkileyebileceği için karar vermeden önce bir iş avukatından görüş almanız yararlı olur. Esenler ve çevresinde çalışanlar için iş davalarına ilişkin genel bilgiye Esenler iş avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Örnek durum (temsilidir): Annesi vefat eden bir işçi 3 gün işe gelmiyor ve işveren bu günleri bordroda ücret ödenmeyen gün olarak gösteriyor. İşçi, kesilen 3 günlük ücretin ödenmesini önce yazılı olarak işverenden ister; sonuç alamazsa arabuluculuğa başvurur. Arabuluculukta anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açabilir.

Sık Sorulan Sorular

Deneme süresindeki veya yeni işe başlamış işçi ölüm izni kullanabilir mi?

Evet. Ek 2. madde, yıllık izinden farklı olarak belirli bir çalışma süresi şartı aramaz. İşe yeni başlayan veya deneme süresindeki işçi de 3 günlük ücretli ölüm iznini kullanabilir.

Kısmi süreli (part-time) çalışanlar ölüm izni alabilir mi?

Evet. Kısmi süreli çalışan işçi, haklı bir neden olmadıkça tam süreli çalışana göre farklı işleme tabi tutulamaz (4857 m.13). Kanunda sayılan yakınlarının ölümünde bu işçiler de izin hakkına sahiptir.

Diğer Ücretli Mazeret İzinleri

İş Kanunu ek 2. madde ölüm izninin yanında başka ücretli izinleri de düzenler: işçinin evlenmesi veya evlat edinmesi hâlinde 3 gün, eşinin doğum yapması hâlinde 10 gün izin verilir. Ayrıntılar için evlilik izni ve babalık izni yazılarımıza bakabilirsiniz.

Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.