UBGT, "ulusal bayram ve genel tatil" ifadesinin kısaltmasıdır. İş hukukunda UBGT ücreti denince, bu günlerde çalışan işçiye normal ücretine ek olarak ödenmesi gereken bir günlük ilave ücret anlaşılır. İşçi bu günlerde çalışmazsa, çalışmadan o günün ücretini tam olarak alır (4857 sayılı İş Kanunu m.47).
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Hangileridir?
Bu günler 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'da sayılmıştır:
- Cumhuriyet Bayramı (ulusal bayram): 28 Ekim saat 13.00'ten itibaren başlar, 29 Ekim boyunca devam eder (1,5 gün).
- Yılbaşı: 1 Ocak (1 gün).
- Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı: 23 Nisan (1 gün).
- Emek ve Dayanışma Günü: 1 Mayıs (1 gün).
- Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı: 19 Mayıs (1 gün).
- Demokrasi ve Millî Birlik Günü: 15 Temmuz (1 gün).
- Zafer Bayramı: 30 Ağustos (1 gün).
- Ramazan Bayramı: Arife günü saat 13.00'ten itibaren 3,5 gün.
- Kurban Bayramı: Arife günü saat 13.00'ten itibaren 4,5 gün.
Toplam süre yılda 15,5 gündür. Dini bayramların tarihi her yıl değişir; yıl içindeki tarihler resmî takvimden takip edilmelidir. Hükûmetin ilan ettiği idari izinler (örneğin bayramların köprü günlerle uzatılması) kamu personeli içindir; bu günler 2429 sayılı Kanun'daki genel tatil günlerinden sayılmaz ve özel sektörde kendiliğinden tatil olmaz.
Kanunun 2. maddesine göre 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanması zorunludur. Niteliği gereği sürekli çalışması gereken kuruluşlara ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.
İşçi UBGT Günlerinde Çalışmak Zorunda mı?
İş Kanunu'nun 44. maddesine göre bu günlerde işyerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm yoksa, bu günlerde çalışmak için işçinin onayı gerekir. Onay alınarak çalışılan her tatil günü için 47. maddedeki ek ücret ödenir.
UBGT Ücreti Nasıl Hesaplanır?
İş Kanunu'nun 47. maddesi iki durumu ayırır:
- Çalışılmayan tatil günü: İşçi, iş karşılığı olmaksızın o günün ücretini tam olarak alır. Aylık ücretli işçide bu ücret zaten aylık maaşın içindedir; tatil nedeniyle maaştan kesinti yapılamaz.
- Çalışılan tatil günü: İşçiye, o günün normal ücretine ek olarak çalıştığı her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir.
Pratik hesap şu şekildedir:
- Günlük brüt ücret = aylık brüt ücret ÷ 30
- Çalışılan tam gün için ek ödeme = 1 günlük brüt ücret
- Arife gibi yarım günlerde çalışılmışsa ek ödeme = yarım günlük brüt ücret
Örnek durum (temsilidir, gerçek bir ücreti göstermez): Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan bir işçinin günlük brüt ücreti 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL'dir. İşçi 1 Mayıs ve 19 Mayıs'ta çalışmışsa, aylık maaşına ek olarak 2 × 1.500 = 3.000 TL brüt UBGT ücreti alması gerekir. Kurban Bayramı'nın arife günü öğleden sonra da çalıştıysa buna yarım günlük (750 TL) ek ücret eklenir.
UBGT ücreti, fazla çalışma ücretinden ayrı bir alacaktır. Tatil gününde yapılan çalışma aynı zamanda haftalık 45 saati aşıyorsa, aşan saatler için ayrıca fazla çalışma ücreti gündeme gelebilir. İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde daha yüksek bir UBGT ücreti öngörülmüşse o uygulanır (m.45).
UBGT Alacağında İspat
İspat yükü iki aşamalıdır:
- Çalışmanın ispatı işçiye aittir. İşçi, hangi tatil günlerinde çalıştığını puantaj kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar veya tanık gibi delillerle ortaya koymalıdır.
- Ödemenin ispatı işverene aittir. Çalışma ispatlandıktan sonra, UBGT ücretinin ödendiğini işveren ispat etmelidir.
İşçinin imzasını taşıyan bordrolarda UBGT ücreti tahakkuk ettirilmişse, Yargıtay uygulamasına göre işçinin bordroda gösterilenden daha fazla tatil günü çalıştığını kural olarak yazılı delille ispat etmesi beklenir. Bordroya ihtirazi kayıt konulmuşsa bu kural farklı uygulanabilir. Bu nedenle bordroları imzalamadan önce kontrol etmek önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Raporlu olduğum sırada denk gelen bayram günleri için ücret alır mıyım?
Geçici iş göremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri için ödeme, ödeneği ödeyen kurum tarafından geçici iş göremezlik ölçüsü üzerinden yapılır (4857 m.48). Yani bu günler SGK ödeneği kapsamında değerlendirilir.
Kısmi süreli veya deneme süresindeki işçi UBGT ücreti alır mı?
Evet. 47. madde, İş Kanunu kapsamındaki işyerlerinde çalışan işçileri kapsar. Kısmi süreli çalışan işçi, ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatlerden çalıştığı süreyle orantılı olarak yararlanır (m.13).
UBGT Ücreti Ödenmezse Ne Yapılır?
- Zorunlu arabuluculuk: UBGT ücreti bir işçi alacağıdır; dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3).
- Dava: Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde alacak davası açılabilir.
- Zamanaşımı: Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır (4857 m.32). Süre, her ayın ücretinin ödenmesi gereken tarihten itibaren ayrı ayrı işler.
- Haklı fesih: Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması veya ödenmemesi, İş Kanunu'nun 24/II-e maddesi uyarınca işçiye haklı fesih imkânı verebilir. Bu kararı vermeden önce hesaplamanın ve delillerin gözden geçirilmesi gerekir.
Esenler, Bağcılar ve çevresinde çalışanların iş davaları genel olarak Bakırköy Adliyesi'ne bağlı iş mahkemelerinde görülür; bu mahkemeler Bahçelievler'deki ek hizmet binasında bulunur. Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yere göre belirlenir. Ayrıntılar için Bağcılar iş avukatı ve iş avukatı sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Durumunuza özel değerlendirme için Esenler'deki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.