Halk arasında "işçi mahkemesi" olarak bilinen mahkeme, iş mahkemesidir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na göre kurulan bu mahkemeler, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara ve SGK'nın taraf olduğu sosyal güvenlik uyuşmazlıklarına bakar. İşçi, alacak ve tazminat haklarını bu mahkemede, çoğu durumda önce arabulucuya başvurduktan sonra ister.
İş Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?
7036 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre iş mahkemeleri şu uyuşmazlıklara bakar:
- İş Kanunu'na veya Türk Borçlar Kanunu'ndaki hizmet sözleşmesi hükümlerine tabi işçiler ile işverenler arasında, iş ilişkisinden doğan her türlü hukuk uyuşmazlığı,
- Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumu'nun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar (idari para cezalarına itirazlar hariç),
- Diğer kanunlarda iş mahkemesinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklar.
İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara, o yerdeki asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar (m.2). İş mahkemesine işverenler de başvurabilir.
İşçi İş Mahkemesinde Hangi Hakları İsteyebilir?
- Kıdem tazminatı: En az 1 yıl çalışan işçinin kanunda sayılan sebeplerle ayrılması hâlinde. Ayrıntılar için kıdem tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
- İhbar tazminatı: Bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihte.
- Ücret alacakları: Ödenmeyen maaş, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) ücretleri.
- Yıllık izin ücreti: Sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin karşılığı.
- İşe iade: İş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli sebep olmadan çıkarılması hâlinde.
- Kötü niyet ve ayrımcılık tazminatı ile iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat.
- Hizmet tespiti: Sigortasız veya eksik bildirilen çalışmaların tespiti.
Dava Açmadan Önce Zorunlu Arabuluculuk
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m.3). Arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
- Nereye başvurulur: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna.
- Süre: Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir.
- İlk toplantıya katılmama: Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin bir kısmından sorumlu tutulabilir.
- İstisna: İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk şartı aranmaz.
İşe İade Davası Şartları ve Süreleri
İşe iade yoluna gidebilmek için şu şartlar birlikte aranır (4857 sayılı İş Kanunu m.18):
- İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması,
- İşçinin en az 6 aylık kıdemi olması (yer altı işlerinde kıdem şartı aranmaz),
- Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması,
- İşçinin işletmenin bütününü yöneten işveren vekili konumunda olmaması.
Süreler çok kısadır: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır (4857 m.20; 7036 m.3). Geçerli sebebin varlığını ispat yükü işverendedir. İşe iade davasında bölge adliye mahkemesinin istinaf incelemesi sonunda verdiği karar kesindir.
Örnek durum (temsilidir): 60 kişinin çalıştığı bir işyerinde 3 yıldır çalışan bir işçiye 10 Mart'ta fesih bildirimi tebliğ ediliyor. İşçi 1 aylık süre içinde arabulucuya başvuruyor; arabuluculuk 2 Nisan'da anlaşmazlıkla sona eriyor. İşçinin işe iade davasını bu tarihten itibaren 2 hafta içinde açması gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi parasal alacaklar ise ayrıca ve daha uzun zamanaşımı süreleri içinde istenebilir.
Dava Hangi Mahkemede Açılır?
7036 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesidir. İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu kurallara aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.
İstanbul'daki örneklerle, genel olarak:
- Esenler, Bağcılar, Güngören (İstoç, Tekstilkent ve Giyimkent dahil): Bakırköy Adliyesi'ne bağlı iş mahkemeleri. Bakırköy Adliyesi'ne bağlı hukuk mahkemeleri Bahçelievler'deki ek hizmet binasında bulunur.
- Bayrampaşa: İstanbul Adliyesi (Çağlayan).
- Sultangazi ve Gaziosmanpaşa: Gaziosmanpaşa Adliyesi.
- Başakşehir: Küçükçekmece Adliyesi.
Somut dosyada yetkili mahkeme, işverenin adresine ve işin yapıldığı yere göre ayrıca kontrol edilmelidir. Esenler'deki işyerleriyle ilgili uyuşmazlıklar için Esenler iş avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
İş Mahkemesinde Dava Ne Kadar Sürer?
İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 m.7). Adalet Bakanlığı her dava için bir hedef süre belirler; bu süre UYAP'ta görülebilir ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Somut süre dosyaya göre farklılık gösterir. Kararlara karşı istinaf ve şartları varsa temyiz yolu açıktır; kanun yolu süresi kararın tebliğinden itibaren işler.
İş Mahkemesinde Dava Açmanın Masrafları
Dava açılırken harç ve gider avansı yatırılır. Harç tutarları Harçlar Kanunu'na bağlı tarifelerle her yıl yeniden belirlenir ve talep edilen miktara göre değişir; güncel tutarlar dava açılacağı tarihte mahkeme veznesinden veya UYAP üzerinden öğrenilmelidir.
Avukatlık ücreti taraflar arasında serbestçe kararlaştırılır; ancak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında olamaz. 04.11.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026 tarifesine göre iş mahkemesinde görülen davalar için asgari ücret 45.000 TL'dir. Tarifenin ayrıntıları ve baro tavsiye ücretleri için avukatlık ücretleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı Süreleri
- Kıdem, ihbar, kötü niyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırı fesih tazminatı ve yıllık izin ücreti: 5 yıl (4857 ek m.3; 25.10.2017'den sonra sona eren sözleşmeler için).
- Ücret, fazla çalışma ve UBGT gibi ücret alacakları: 5 yıl (4857 m.32).
Hangi hakların istenebileceği ve sürelerin nasıl işleyeceği dosyaya göre değiştiğinden, fesih bildirimini aldıktan sonra zaman kaybetmeden bir iş avukatından bilgi almak önemlidir.
Bu konuda hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Durumunuza özel değerlendirme için Esenler'deki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.