Trafik kazasından sonra ilk öncelik can güvenliğidir: yaralı varsa 112’yi arayın, aracınızı güvenli hâle getirin ve ölümlü veya yaralanmalı kazada zabıtanın izni olmadan olay yerinden ayrılmayın. Ardından kazayı fotoğraf, tutanak ve tanık bilgileriyle belgeleyin. Tazminat için dava açmadan veya tahkime gitmeden önce karşı tarafın zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı başvurmanız gerekir.
Tazminat taleplerinin genel çerçevesi tazminat davası sayfamızda anlatılıyor. Bu rehber, kazadan sonraki ilk günlere odaklanır.
Olay yerinde: adım adım
- Güvenliği sağlayın. Dörtlü flaşörü yakın, reflektörü koyun, trafik akışından uzak durun.
- Yaralı varsa 112’yi arayın. Kazaya karışan veya kaza yerinden geçen sürücüler ilk yardım önlemlerini almak ve en yakın zabıtaya veya sağlık kuruluşuna haber vermekle yükümlüdür (Karayolları Trafik Kanunu, KTK m.82).
- Kaza yerini gereksiz yere değiştirmeyin. Trafik ve can güvenliğini etkilemiyorsa, sorumluluğun belirlenmesine yarayacak iz ve delilleri bozmayın (KTK m.81).
- Bilgi paylaşın. Kazaya karışanlar istediğinde kimlik, adres, sürücü belgesi, tescil belgesi ve sigorta poliçesi bilgilerini birbirine göstermek zorundadır (KTK m.81).
- Tutanak düzenleyin. Yalnız maddi hasarlı kazada taraflar anlaşırsa kazayı aralarında yazılı olarak tespit edip ayrılabilir. Anlaşma yoksa veya yaralanma ya da ölüm varsa polisi veya jandarmayı bekleyin; kaza tespit tutanağını trafik zabıtası düzenler (KTK m.83).
Dikkat: Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında, zaruret dışında zabıtanın izni alınmadan olay yerinden ayrılmak hapis cezası ve sürücü belgesinin geri alınması yaptırımlarına bağlanmıştır (KTK m.81).
Kanıtları kayıt altına alın
- Araçların son konumunu, plakaları, hasarları, yol çizgilerini, fren izlerini ve trafik işaretlerini birkaç açıdan fotoğraflayın.
- Tanıkların ad ve telefon numaralarını alın.
- Çevrede kamera (işyeri, apartman, belediye) varsa yerini not edin; kayıtlar belirli bir süre sonra silinebilir.
- Karşı sürücünün kimlik, ehliyet ve poliçe bilgilerini yazın.
- Kaza tespit tutanağının bir örneğini saklayın.
Tutanaktaki kusur değerlendirmesine katılmıyorsanız, ceza soruşturmasında veya tazminat sürecinde bilirkişi incelemesiyle yeniden ele alınmasını isteyebilirsiniz.
Sağlık raporu ve tedavi belgeleri
Kazada ufak görünen yaralanmalar sonradan belirgin hâle gelebilir. Aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun ve muayene kayıtlarını saklayın. Trafik kazası nedeniyle sunulan sağlık hizmetlerinin bedeli, sosyal güvencenize bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98). Kalıcı bir sağlık sorunu oluştuysa, tedavi sonrasında engel oranını gösteren rapor tazminatın belirlenmesinde önem taşır.
Sigorta şirketine başvuru
Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Şirket başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir (KTK m.97).
Başvuruda istenebilecek belgeler:
- Kimlik kartı ve iletişim bilgileri
- Kaza tespit tutanağı veya taraflarca düzenlenen tutanak
- Olay yeri ve hasar fotoğrafları
- Araç ruhsatı ve sürücü belgesi örneği
- Ekspertiz raporu, onarım faturaları
- Sağlık raporları, epikriz, tedavi ve ilaç faturaları
- Gelir kaybını gösteren belgeler (bordro, SGK kaydı)
- Banka hesap (IBAN) bilgisi
Aynı listeyi belge kontrol listesi aracında “Trafik kazası” başlığı altında yazdırabilirsiniz.
Değer kaybı ve diğer zarar kalemleri
Araç onarılsa bile ikinci el piyasasındaki değerinde düşüş olabilir; bu araç değer kaybı da talep edilebilecek zararlar arasındadır. Bunun yanında onarım bedeli, aracın onarımda kaldığı süre için ikame araç gideri, tedavi giderleri, çalışamama nedeniyle kazanç kaybı ve koşulları varsa manevi tazminat gündeme gelebilir.
İşverenin sağladığı servis aracıyla işe gidip gelirken veya işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmişken yaşanan kaza, aynı zamanda iş kazası sayılabilir. Bu durumda iş kazası bildirme süresi yazısındaki bildirim kurallarına da dikkat edin.
Zamanaşımı hakkında genel bilgi
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazmini talepleri, genel olarak zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Olay aynı zamanda ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır (KTK m.109). Manevi tazminat gibi diğer haksız fiil taleplerinde de benzer bir kural vardır (Türk Borçlar Kanunu m.72).
Yaralanmalı kazalarda ayrıca bir ceza soruşturması başlayabilir. Taksirle yaralama suçu kural olarak uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253); bkz. uzlaşma kapsamındaki suçlar.
İbra içeren belgeleri acele imzalamayın
Sigorta şirketi veya karşı taraf, kısa sürede bir ödeme teklif edip “başkaca talebim yoktur” gibi ibare içeren bir belge imzalamanızı isteyebilir. Tedaviniz sürüyorsa veya kalıcı bir etki olup olmadığı henüz belli değilse, zararınızın tamamı ortaya çıkmadan bu tür bir belgeyi imzalamamak genel olarak daha güvenlidir. Belgede ne yazdığını okuyun ve bir örneğini isteyin.
Terimlerin anlamı için hukuk sözlüğüne, sık sorulan diğer sorular için sıkça sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz.